Σύντομα θα είναι και πάλι άνοιξη.
Το γρασίδι βλασταίνει.
Έπειτα έρχεται το καλοκαίρι,
το ψηλό γρασίδι,
ο ήλιος.
Μετά έρχεται το φθινόπωρο,
τα φύλλα πέφτουν.
Και μετά...
ο χειμώνας.
Άνοιξη.
Καλοκαίρι.
Φθινόπωρο.
Χειμώνας!
Μετάφραση και προσθήκες εξ ακοής από *soulmate*
Υπάρχουν περιπτώσεις, βέβαια,
που σε αφήνουν τελείως άφωνο.
Το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να υπαινίσσεσαι.
Ούτε οι λέξεις μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο
από το να ξυπνούν μνήμες.
Εδώ είναι που αναλαμβάνει και πάλι ο χορός.
Η γνωριμία με την Πίνα ήταν σαν ανακάλυψη μιας γλώσσας, τελικά.
Πιο πριν δεν ήξερα να μιλάω.
Και, ξαφνικά, μου έδωσε ένα τρόπο να εκφράζομαι.
Ένα λεξιλόγιο. Και ξεκίνησα. Ήμουν πολύ ντροπαλή.
Ακόμα είμαι.
Και μετά από πολλούς μήνες πρόβας
μου τηλεφώνησε και είπε:
"Πρέπει, απλώς, να τρελαθείς περισσότερο."
Αυτό ήταν το μόνο σχόλιο σε σχεδόν 20 χρόνια.
Η Πίνα ήταν ζωγράφος.
Μας ρωτούσε επίμονα.
Έτσι γίναμε τα χρώματα,
για να χρωματίσουμε τις εικόνες της.
Για παράδειγμα, ρωτούσε:
"Το φεγγάρι";
Απεικόνιζα τη λέξη με το σώμα μου
ώστε να μπορέσει να το δει και να το αισθανθεί.
Χόρεψα κι εγώ στο "Καφέ Μούλερ".
Όλοι έχουμε τα μάτια μας κλειστά.
Όταν κάναμε την επανάληψη,
δεν μπορούσα να νιώσω πάλι το συναίσθημα,
ένα συναίσθημα που σήμαινε τόσα πολλά για μένα.
Ξαφνικά πρόσεξα
ότι έχει μεγάλη διαφορά,
πίσω από κλειστά βλέφαρα,
αν κοιτάζω κάτω, ή έτσι.
Αυτό έκανε όλη τη διαφορά!
Το σωστό συναίσθημα εμφανιζόταν αμέσως.
Είναι απίστευτο το πόσο σημαντικό είναι αυτό.
Η παραμικρή λεπτομέρεια έχει σημασία.
Είναι όλα μια γλώσσα
που μπορείς να μάθεις να διαβάζεις.
Αναπτύξαμε το κομμάτι
μέσα σε δύο εβδομάδες, Ντομινίκ!
Η ταχύτητα ήταν απίστευτη!
Εκπληκτικό το πώς υλοποιήθηκε η ιδέα
από μόνο ένα τραπέζι και τέσσερις καρέκλες.
Κλασική Πίνα! Θυμάμαι.
"Δεν είναι πολύ άδειο; Πρέπει να βάλουμε κάτι, δεν ξέρω."
"Είναι τόσο άδειο!"
- Και τότε, να, οι καρέκλες! - Ακριβώς.
Μετά, να, και ο Ρολφ που έπαιζε με τις καρέκλες,
και ενσωματώθηκαν στο κομμάτι.
Πόσο όμορφο!
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Φτου και βγαίνω!
Μας άφησε και ο Καζούο Όνο
όχι πολύ καιρό πριν.
Φαντάζομαι αυτόν και την Πίνα εκεί πάνω
να χορεύουν μαζί...
πηδώντας από το ένα σύννεφο στο άλλο.
Η Πίνα είχε το πιο διεισδυτικό βλέμμα!
Κανείς δε με "διάβασε" ποτέ έτσι.
Ό,τι επιχειρούσα ή προσποιούμουν ότι ήμουν
χανόταν κάτω από το επίμονο βλέμμα της.
Αντ' αυτού, έβλεπε κάτι
που εγώ φοβόμουν
γιατί δεν το ήξερα ακόμα.
Ποια ήταν η Πίνα;
Ήταν ένας συνδυασμός ευθραυστότητας και δύναμης.
Ήταν επίσης σε θέση
ατέλειωτα να ακούει και να βλέπει,
και να ξεπερνά όλα τα όρια της.
Γι 'αυτό και τη φαντάζομαι σαν ένα σπίτι
με μια τεράστια σοφίτα γεμάτη θησαυρούς.
Η Πίνα δε σκόπευε να χορέψει.
Πάντα ξεχνούσες τις κινήσεις σου.
Αρνηθήκαμε να το κάνουμε χωρίς αυτήν!
Συμμετείχε επειδή επέμενες...
Να μου δείξει τις κινήσεις; Αλλού αυτά!
Αλλά είναι η αλήθεια!
Εγώ επέμενα να χορέψει.
Ήταν ο μόνος τρόπος να τη δει ο κόσμος επί σκηνής!
Εγώ ποτέ δεν ήθελα να χορέψω το Καφέ Μούλερ.
Όταν η Πίνα μού ζήτησε να χορέψω το κομμάτι της
δέχτηκα.
Αλλά δεν το έμαθα ποτέ πραγματικά.
Ήθελα να χορεύει για πάντα.
Την έβλεπα πολύ συχνά να χορεύει το Καφέ Μούλερ.
Ήθελα να νιώσω αυτό που αισθανόταν.
Ελισσόταν σαν να είχε τρύπα στην κοιλιά της,
σαν να είχε αναστηθεί από τους νεκρούς.
Όταν είμαι επί σκηνής σήμερα,
προσπαθώ να φαντάζομαι την Πίνα
στον πόνο της,
αλλά και στη δύναμή της
και τη μοναξιά της.
Πόσες φορές
χόρεψα το Καφέ Μούλερ με την Πίνα,
και έβλεπα τα μαλλιά, την πλάτη, τα χέρια της.
Καταλάβαινα, με τα μάτια μου κλειστά,
ότι γνώριζε για όλους μας!
Έβλεπε τα πάντα, ακόμη και με κλειστά τα μάτια!
Χορεύαμε και γελούσαμε όλη την ώρα.
Ήμασταν πάντα μαζί
μέχρι τις τέσσερις το πρωί
για να σκεφτούμε κάτι για την επόμενη μέρα.
Αυτό γινόταν στο ξεκίνημα του θιάσου.
Συναντιόμασταν κάθε πρωί στο σταθμό Μπάρμεν
για καφέ και ψωμάκια
και συζητούσαμε για τη δουλειά της ημέρας.
"Περπατάω με αγγέλους."
" Είσαι ένας άγγελος", "Είσαι πανέμορφη"...
Ένιωθες πάντα κάτι παραπάνω από άνθρωπος
όταν δούλευες με την Πίνα.
Με την Πίνα ήταν καλό να είσαι πιο έμπειρος χορευτής!
Και αρχάριος να ήσουν, καλά ήταν.
Ήμουν 24 χρόνων όταν ήρθα στο Βούπερταλ.
Αλλά στα 40, όλο και περισσότερο σκεφτόμουνα,
"Τόσος χώρος, τόσες δυνατότητες!"
Τα μάτια της Πίνα μετατρέπουν ό,τι κάνουμε
σε κάτι ακόμα πιο όμορφο.
Είσαι γέρος και παιδί ταυτόχρονα.
Μετά από μια φρικτή πρόβα της Ιφιγένειας
η Πίνα δεν μου είπε κουβέντα.
Πριν την παράσταση,
ήρθε και είπε ως συνήθως, "Λουτσάκο, να τα πας καλά!"
Και εγώ απάντησα, όπως πάντα,
"Πινούλα, απόλαυσέ το!"
Έφυγε, γύρισε στην πόρτα, και είπε:
"Μην ξεχάσεις, πρέπει να με τρομάξεις!"
Αμέσως το κεφάλι μου άρχισε να γυρίζει.
Περισσότερο απ' ότι αν μιλούσα για ώρες.
Η Πίνα ήταν τόσο όμορφη να τη βλέπεις καθώς μας παρακολουθούσε.
Στις πρόβες συχνά κοίταζα πίσω για να τη δω
να κάθεται πίσω από το τραπέζι και να μας παρακολουθεί κάθε μέρα.
Να ζει την κάθε στιγμή με τους χορευτές,
μερικές φορές σαν μικρό παιδί,
γεμάτη από όλα τα συναισθήματα που νιώθαμε.
Συχνά σκεφτόμουν ότι η Πίνα καθόταν πίσω από εκείνο το τραπέζι
και παρακολουθούσε εμένα για 22 χρόνια.
Δηλαδή, παραπάνω από ότι με έβλεπαν οι γονείς μου.
Όντας νέα στο θίασο, δεν είχα αντιληφθεί ακόμα
πώς δούλευε η Πίνα.
Και εκείνη δεν μου το εξήγησε.
Είχα χαθεί.
Μέχρι που συνειδητοποίησα
ότι έπρεπε μόνη μου να σωθώ.
Αυτό είναι μοσχαρίσιο κρέας!
Τι σημαίνει ειλικρίνεια;
Ποια είναι η ευθύνη μας
ακόμα και όταν χορεύουμε;
Η Πίνα μάς έμαθε να αντιπρο- σωπεύουμε αυτό που κάνουμε,
κάθε χειρονομία,
κάθε βήμα και κάθε κίνηση.
Η Πίνα ήθελε να αναδεικνύει πάντα
το καλύτερο σε όλους τους χορευτές της.
Κάποτε μου είπε,
Η "ευθραυστότητά σου είναι και η δύναμή σου!"
Για την "Πανσέληνο"
ζήτησε μια χειρονομία που να σχετίζεται με τη "χαρά"
ή τη διάθεση για κίνηση.
Το θέμα με ενέπνευσε πραγματικά.
Από την κίνηση που παρουσίασα,
δημιούργησε μια ολόκληρη σκηνή.
Καθόμουν πάντα σε μια γωνιά
ή κρυβόμουν πίσω από κάποιον,
όταν έκανε διορθώσεις.
Ίσως επειδή τη σεβόμουν πάρα πολύ.
Κάποια στιγμή με έπιασε
και με ρώτησε λυπημένα,
"Ντίτα, γιατί με φοβάσαι τόσο πολύ;"
"Δεν έκανα τίποτα."
Είχε δίκιο.
Και σιγά-σιγά σταμάτησα να ντρέπομαι.
Μερικές φορές, έλεγε πράγματα όπως,
"Συνεχίστε την αναζήτηση!"
Αλλά αυτό ήταν το μόνο που έλεγε.
Εννοούσε ότι έπρεπε να συνεχίζεις να αναζητάς
χωρίς να ξέρεις προς τα πού να κοιτάξεις,
ούτε αν βρίσκεσαι στο σωστό δρόμο.
Πίνα, ακόμα δε σε έχω ονειρευτεί!
Σε παρακαλώ, επισκέψου με στα όνειρά μου.
Είχα νέα από τον Δάφνη,
που σε ονειρεύεται συνέχεια.
Δεν είναι το ίδιο.
Τι ωραία που θα ήταν αν εμφανιζόσουν!
Σε περιμένω, Πίνα.
Η Πίνα μάς άφησε πολύ γρήγορα,
τόσο ξαφνικά.
Νομίζω ότι στο τέλος
τα άφησε όλα πίσω της
και ελευθερώθηκε.
Γι' αυτό θέλησα να της αφιερώσω
αυτή τη στιγμή της ελαφρότητας,
αυτή την αίσθηση της έλλειψης βαρύτητας.
Είμαι νέα!
Τα αυτιά μου ακούν υποσχέσεις.
Ο νους μου είναι δύναμη.
Τα μάτια μου βλέπουν όνειρα.
Οι σκέψεις μου βρίσκονται ψηλά
και το σώμα μου είναι δυνατό.
Ως κόρη του Ντομινίκ και της Μαλού
ήμουν το πρώτο παιδί στο θίασο.
Μεγάλωσα μέσα στο Χοροθέατρο.
Η ζωή χωρίς την Πίνα;
Δεν ξέρω πώς είναι.
Όταν ήμουν νέος στο Βούπερταλ
και μπερδεμένος με κάποια πράγματα,
απλώς έλεγε...
"Να χορεύεις για την αγάπη."
Όλα τα κομμάτια της ήταν για την αγάπη και τον πόνο,
για την ομορφιά, τη θλίψη και τη μοναξιά.
Όταν είχα αυτή την ερωτική σχέση με τον ιπποπόταμο,
ήμουν περίπου 28 χρόνων όταν χόρεψα εκείνο το κομμάτι.
Μέχρι που την ταύτισα με αυτό το τεράστιο γλυκό τέρας.
Προσπαθούσα να την καταλάβω.
Να καταλάβω γιατί έπρεπε να δουλεύει διαρκώς.
Να δουλεύει, πάντα να δουλεύει...
Για την Πίνα,
τα στοιχεία της φύσης ήταν πολύ σημαντικά.
Είτε ήταν άμμος ή χώμα,
πέτρες ή νερό...
Ακόμα και παγόβουνα και βράχια εμφανίζονταν στη σκηνή.
Όταν χορεύουμε, γίνονται...
εμπόδια.
Πρέπει να τους εναντιωθείς, να περάσεις μέσα από αυτά,
ή από πάνω τους...
Η δουλειά της Πίνα επέτρεψε σε όλους μας
να είμαστε λυπημένοι, εξοργισμένοι
να κλαίμε, να γελάμε, να ουρλιάζουμε.
Μπορούσαμε να προβάλλουμε όλες μας τις ιδιότητες.
Ήταν σαν η Πίνα να κρυβόταν μέσα στον καθένα από εμάς.
Ή το αντίστροφο. Σαν όλοι εμείς να ήμασταν κομμάτι εκείνης.
Η Πίνα ήταν μια ριζοσπαστική εξερευνήτρια.
Κοιτούσε βαθιά μέσα στις ψυχές μας.
Μας ρωτούσε συνεχώς κάτι συγκεκριμένο:
Τι λαχταρούμε;
Από πού προέρχεται όλη αυτή η λαχτάρα;
Μετάφραση και προσθήκες εξ ακοής από *soulmate*
Να χορεύετε, να χορεύετε, γιατί, αλλιώς, είμαστε χαμένοι.